در نزديك شهر تاريخى « حله » در جنوب عراق ، يكى از مفاخر علماى شيعه ، و نابغه‌اى از نوابغ ماست . دانشمند نامى ميرزا عبد الله افندى در « رياض العلماء » او را از بزرگان علما دانسته ، و ابن خلكان و ابو الفداء از بزرگان شيعه شمرده‌اند . ياقوت حموى در « معجم الادبا » مىگويد « از بزرگان شعراى شيعه است » و ديگرى او را از « نويسندگان برازنده » محسوب داشته است . بنا بر اين شعر يكى از فنون او بوده ، چنان كه نويسندگى از جملهء انبوه فضائل وى به شمار مىرود . او دانشمندى گرانقدر بوده ، ولى مانند سيد رضى شهرت ادبى ، و مقام شعريش ، ساير فضايلش را تحت الشعاع قرار داده است ، به طورى كه مانند سيد رضى بيشتر به « شاعر » معروف است . سيد رضى در بغداد با اين دانشمند بلند قدر و اديب گرانمايه و نويسنده و شاعر نامى مأنوس بوده و ارتباط داشته و براى او احترام خاصى قائل بوده است . از تأليفات سيد رضى كتابى به نام « الحسن من شعر الحسين » يعنى : شعرهاى زيباى حسين كه منظور ابن حجاج بوده است ، و كتابى ديگر به نام « الزيادات فى شعر ابن الحجاج » است كه در تأليفات سيد رضى يادآور مىشويم . ابن حجاج در سال 391 وفات يافت ، و سيد رضى در قصيده‌اى غرّا او را مرثيه گفت ، و فضايلش را ستود . صاحب « رياض العلماء » و مؤلف « روضات الجنات » و محدث نورى در « دار السّلام » و علامه امينى در « الغدير » داستانى جالب نقل مىكنند كه حاكى از جلالت قدر ابن حجاج در نزد مولاى متقيان على عليه السّلام است ، و به جاست كه آن را نقل كنيم : دانشمندان نامبرده از سيد عاليقدر على بن عبد الحميد نيلى از بزرگان علماى شيعه و همشهرى ابن حجاج نقل مىكنند كه وقتى عضد الدولهء ديلمى مرقد منور على عليه السّلام را تعمير كرد و بر دور شهر نجف برج و بارو ساخت ، وارد حرم مطهر شد و به زيارت پرداخت . سيد مرتضى برادر بزرگ سيد رضى هم حضور داشت . در اين هنگام ابن حجاج فرصت را غنيمت شمرد و در مقابل عضد الدوله و سيد مرتضى ايستاد و قصيده‌اى ناب در مدح مولاى متقيان ( ع ) خواند كه دو بيت اول آن چنين است : يا صاحب القبة البيضاء على النجف * من زار قبرك و استشفى لديك شفى زوروا ابا الحسن الهادى لعلّكم * تحظون بالاجر و الاقبال و الزلف يعنى : اى صاحب گنبد سفيد كه بر نجف « 7 » قرار دارد .

--> ( 7 ) - نجف در عربى به معنى نقطه بلند است و چون شهر نجف نيز بر نقطه بلندى قرار داشته است ، نجف خوانده شده است از اين قصيدهء زيبا و پر شور و مشهور ابن حجاج معلوم مىشود كه آن روز گنبد منور امير المؤمنين ( ع ) از گچ سفيد توسط عضد الدوله بنا شده بود .